25/10/2009
Aliansa Patriótiko
Situashon den enseñansa: “Kòrsou Quo Vadis?!”
Parti 7
Den kuadro di e siklo di análisis di Aliansa Patriótiko riba desaroyo di Kòrsou, Kòrsou Quo Vadis, awe nos ta kuminsa ku e situashon den nos enseñansa. Esaki mirando su kontenido i embergadura lo kontinuá den e diferente Kòrsou Quo vadis di Aliansa Patriótiko ku lo sigui.
Enseñansa pa difinishon mester ta un instrumento pa hisa nivel di desaroyo di un pueblo i speshalmente pa konsientisá e pueblo pa loke ta su desaroyo den esaki. Enseñansa ta ser uzá muchu bia den mundu pa sirbi un grupito i no ta sufisientemente aksesibel pa sirbi mayoria di pueblo. Un enseñansa elitario ta ekskluí mayoria di pueblo i ta pone ku e ta viola e prinsipio básiko edukativo, esta ku e no ta sirbi pa elevashon di e mayoria di e pueblo. Ta p’esei un di e artíkulonan importante di e konvenio riba deklarashon di derecho di mucha ta papia riba enseñansa. E konvenio aki a ser aseptá na aña ’89 i a drenta na vigor na aña ’90. Esaki ta obligatorio pa e paisnan ku a ratifiké. Artíkulo 28 di e deklarashon di e derecho di mucha ta pone komo obligashon di tur gobièrnu pa implementá i garantisá enseñansa primario komo obligatorio i kompletamente gratis. Aki na Kòrsou na añanan ’70 i ’80 a hiba un lucha pa eliminá plakanan di skol, eliminá e diferensha entre skol di plaka i skol di pòrnada pa asina logra skol preparatorio i primario kompletamente gratis i aksesibel pa un i tur. Esaki naturalmente ta pa evitá un desigualdat den enseñansa kaminda entreda di mayor ta determiná kua skol bo por bai òf si bo por bai skol mes. Abase di esaki tambe a bin ku e ley di enseñansa obligatorio. Desaroyo den nos enseñansa na Kòrsou na lugá di bai dilanti e ta bayendo atras i ku stapnan grandi. Poko, poko i manera ladron den anochi, gobièrnu i direktivanan di skol partikular a bolbe instituí un enseñansa ku no ta gratis, pues ku ta violá e konvenio internashonal di derecho di mucha. Si antes tur mucha ku bai skol básiko ta haña material di skol manera, skrift, pèn, pòtlot, linial etc. na skol, awendia tantu skolnan públiko komo skolnan katóliko i protestant no ta parti ningun mateial pornada mas. Mayornan mes mester sòru pa tur esakinan i te asta pa sièrto buki pa muchanan di enseñansa primario. Muchanan di 6 pa 7 aña mester hupa tur mainta bai skol ku un tas kargá ku mas ku 10 skrift nobo, buki ku pèn etc ya komo ku no por laga nada na skol. Komo sifuera ku esaki ta poko mayornan mester duna un aporte finansiero pa skol i pa sièrto aktividatnan spesífiko pa aña. Pa kolmo mester kumpra ünifòrm pa un prèis inpagabel, manera skol ke i kaminda skol ke. Ta unda e enseñansa gratuito konforme tratadonan intershonal a keda anto?!
Pa loke ta kontenido, pues maneho di nos enseñansa tambe tin un tendensia ku ta viola tur base sientífiko i pedagógiko intershonal. Kada pueblo tin derecho pa nan enseñansa ta basá riba nan kultura, nan realidat i dirigí riba nan propio futuro. Aki na Kòrsou a hiba un lucha den añanan ’70 i ’80 pa logra kambionan den enseñansa ku ta basá riba e situashon ku ta di nos mes. Pues pa kambia un enseñansa netamente Ulandes, dirigí na un grupito i hasié un enseñansa basá riba nos situashon i aksesibel pa un i tur. Esaki tambe tabata e mandato di e konferensha mundial riba enseñansa na Tailandia pa tur pais na mundu, miembro di UNESCO. Aki na Kòrsou tambe a produsí e dokumentu enseñansa pa un i tur pa despues kuminsá un proseso di inovashon den nos enseñansa. E proseso di inovashon ta un proseso di kambio di kontenido, di struktura, di método, di kapasitashon i rekapasitashon i di outoridat di desishon den e diferente kamponan di maneho. Tambe a inkluí komo obligatorio, partisipashon di maestro i mayornan i nan respektivo organisashonnan. Abase di e proseso aki a introdusí kambionan legalmente i demokrátikamente pa bini ku un struktura di 3 siklo, konforme prinsipionan pedagógiko internashonalmente aseptá:
- a tuma desishon riba nos idioma materno i su ròl komo idioma di instrukshon den enseñansa
- a pone responsabilidat di maneho di idioma i di enseñansa en general den man di gobièrnu manera mester ta e kaso
Kiko ta pasando aktualmente? For di dia ku Ulanda deliberadamente a disidí pa haña mas grep riba desaroyo di Kòrsou, uzando saku di plaka komo instrumentu di preshon, a pone komo prioridat pa atrabes di nos enseñansa drai kos bèk. Meskos ku bo por uza enseñansa komo un instrumentu di emansipashon, por uza enseñansa tambe komo instrumento di kolonisashon. Den nos kaso ta uzando enseñansa komo instrumento di rekolonisashon. Pues a kuminsá pone preshon i drai bèk tur kambio den enseñansa ku por nifiká fortalesementu di un proseso di emansipashon:
- a pone responsabilidat di gobièrnu pa ku maneho di idioma i di enseñansa en general den man di direktivanan di skol
- na un forma brutal i totalmente iresponsabel a stòp e di 3 siklo den nos struktura di enseñansa, mientras ku esaki tabata un parti integral di e kambio
- a para introdukshon di nos idioma materno i promové idioma Ulandes, no solamente komo idioma di nps, pero tambe komo instrumento di union den Reino Ulandes
- a kuminsá un proseso di eliminá hendenan ku ta kere den e kambio i pone hendenan bon pagá, sea di Ulanda òf makamba pretu pa drai bèk nos proseso di emansipashon
- ta hasiendo uzo inkorekto di un artíkulo di ley pa deklará tur maestro kapasitá i temporalmente para rekapasitashon di maestro
E último aki ta pa duna Vijber un chèns pa hinka den otro un proseso di kapasitashon ku ta kumbiní Ulanda i partido PAR. Den e kuadro aki no ta duna kontrato na señor Montesant pa sigui ku su trabou i ta manda buska señor Henri Vijber pa bin dirigí rekapasitashon aki na Kòrsou. E amigu aki di señora Leeflang i di PAR, señor Henri Vijber, ta konosí den enseñansa aki na Kòrsou pa su ideanan di fantasia i su oportunismo polítiko. “Zoals de wind waait, waait mijn jasje!” E mener aki ta konosí tambe pa un rapòrt ingenosio ku den pasado ela hinka den otro, e asina yamá “Kruispuntbeleid”. Segun su rapòrt por ekonomisá den enseñansa i alabes hisa kalidat den enseñansa. Un profesor Ulandes mes, despues di a tuma nota di e rapòrt aki, a bisa ku e mener aki mester ta un genio, pasó si por ekonomisá den enseñansa i alabes halsa kalidat di esaki, e mener aki lo wòrdu buská for di Merka, China, Hapon i Australia, pasó ningun kaminda na mundu a logra e asaña aki. Den e tempu ei Sitek a reakshoná fuertemente i a bari e idea i e rapòrt aki totalmente for di mesa. Awe gobièrnu ta bisa ku mener Montesant apesar di su eksperensha, no por keda pasó e tin edat di penshun i ta manda buska señor Vijber ku tambe tin edat di penshun. Rarara. Ademas tin indikashon ku ta dunando esnan ku no ta di akuerdo ku e maneho pro-rekolonisashon di gobièrnu, pero ku no por kore ku nan pasó nan no tin edat di penshun ahinda, otro tareanan i/ò tareanan insignifikante. Na nan lugá ta manda buska otro hende bon pagá pa kumpli ku tareanan di rekolonisashon. Den e kuadro aki e desishon netamente polítiko pa deklará tur maestro sin mas kapasitá ta pedagógiko iresponsabel i legalmente hopi dudoso. Artíkulo 57 pa enseñansa di fundeshi ta bisa hopi kla ku maske minister hasi esepshon maestronan mester pasa sierto kurso di kapasitashon den e próksimo tres aña. Pues e deklarashon di diputado di enseñansa riba e tópiko aki, kreando un persepshon ku lo libra maestro di rekapasitashon, ta totalmente robes. Ta komo sifuera ta uza e desishon di rekapasitashon aki komo bakoba elektoral. Loke ta pió ta ku aparentemente ta uza e desishon aki pa hinka e sindikato di maestro den kurá. E desishon aki por zona masha agradabel pa sièrto maestro, pero defakto si tur maestro ta honesto e desishon aki ta mina desaroyo i kalidat di enseñansa. I tur maestro sa bon bon ku banda di e lucha di posishon hurídiko tin e lucha pa un kalidat di enseñansa responsabel pa garantisá nos futuro. Pues kita insentivo pa un rekapasitashon drechi hasiendo mal uzo di frustrashon di maestronan pa loke ta rekapasitashon ta inkorekto, inaseptabel i reprochabel. Ta mihó pa e maestro haña bou di ora di trabou un rekapasitashon strukturalmente i pedagógikamente responsabel, na lugá di fòrsa rekapasitashon den oranan liber òf haña un supuesto esepshon ministerial.
“Kòrsou, Quo vadis?!”
Direktiva di Aliansa Patriótiko
Kòrsou 25 di òktober 2009
| < Vorige | Volgende > |
|---|
Archief














